عبد الله الأنصاري الهروي ( مترجم وشارح : اسماعيل منصورى لاريجانى )
413
منازل السائرين ( فارسى )
و هو على ثلاث درجات : الدرجة الاولى : غيرة العابد على ضائع ، يسترد ضياعه ، و يستدرك فواته ، و يتدارك قواه . درجهء اول ، غيرت عابد بر اعمالى است كه ضايع گشته ، لذا حق آن اعمال را باز مى گرداند و به نحو شايسته آنها را انجام مىدهد . نظير : اعاده كردن نمازهايى كه فوت شده است ، يا ردّ مظالم براى مخلوقات و طلب حلاليت از آنها يا جبران اوراد و نوافلى كه فوت شده است . و « يستدرك فواته » ؛ يعنى نمازى كه اول وقت نخواند قبل از آنكه وقت نماز تمام شود با نشاط بخواند يا فضاى واجب نمازى كه از او فوت شده را به جا بياورد و با دادن كفاره و عمل به آنچه در شرع مقرر گشته است ، با فساد آن مقابله است . « يتدارك قواه » يعنى اعمالى را كه به علت فتور و كاهلى انجام داده است ، با قوت و نشاط اعاده كند و اين درجه كلا غيرت عابد در مرتبهء عامه است . الدرجه الثانية : غيرة المريد على وقت فات ، و هى غيرة قاتله ، فانّ الوقت و حىّ التقضى ، أبّى الجانب ، بطىّ الرجوع . درجهء دوم ، غيرت مريد است . مريد صاحب حال است همانگونه كه عابد صاحب اعمال است . وقت ، نزد عابد ، وقت عبادت است و نزد مريد ، وقت حضور در محضر حق تعالى است . و اگر اين وقت منقضى شود ، تدارك آن ممكن نيست ؛ زيرا هر وقتى مخصوص به خود است ؛ اگر فوت شود ، وقت ديگرى ظاهر مىشود و آن هم حضور خاص خود را دارد . به قول مولوى : صوفى ابن الوقت باشد اين رفيق * نيست فردا گفتن از شرط طريق « 1 » اگر وقت حاضر از مريد فوت شود و وقت بعدى را به ندامت از وقت فوت شده بگذارند ، در واقع ، آن وقت را هم ضايع كرده است ، از اين جهت وقت براى مريد چون
--> ( 1 ) . مثنوى دفتر اول ، بيت 133 .